Deel 3 van 11 in onze reeks over teampatronen, gebaseerd op Handboek teamcoaching van Martijn Vroemen. Door Rutger de Rijk & Annelies Slijpen, eigenaren van Out of Office Teamtraining.
In het kort
Bij een pocket veto zegt iemand ja in het overleg, maar doet hij er daarna niets mee.
Het is een stille vorm van tegenwerking, vaak onbewust.
Als het veel gebeurt, zit er iets in de onderstroom: het team neemt zichzelf niet serieus.
Het overleg loopt uit, iedereen wil naar huis. Er ligt een voorstel. "Akkoord?" Iedereen knikt. Twee weken later blijkt dat bijna niemand eraan begonnen is. Niet uit onwil, zeggen ze. Het kwam er gewoon niet van.
Wat is het pocket veto?
Bij sabotage denk je aan opzettelijke tegenwerking. Maar teams kunnen ook onbewust saboteren. De meest voorkomende vorm is het pocket veto: ja zeggen, nee doen. Je stemt in, maar je stopt je bezwaar in je zak.
Martijn Vroemen noemt in zijn Handboek teamcoaching een paar redenen waarom mensen dat doen. Er is druk om tot een besluit te komen na een rommelige discussie, waarin je je punt niet hebt kunnen maken. Of je bent liever snel van iemand af dan dat je eerlijk zegt wat je ervan vindt. Gebeurt het vaak, dan zit er volgens hem iets niet goed in de onderstroom. De vraag is dan: waarom neemt dit team zichzelf niet serieus?
Een verwante vorm is zelfsabotage. Een team dat jarenlang het slechtst presteerde, kan aan dat beeld gehecht raken. "Wij zijn nou eenmaal traag." "Het wordt toch nooit wat." Als er dan succes dreigt, zorgt het team er ongemerkt voor dat het beeld klopt.
Zo herken je het in je team
Besluiten worden snel genomen en langzaam uitgevoerd.
Dezelfde afspraken komen steeds terug op de agenda.
Mensen zeggen ja, maar je ziet aan hun gezicht dat ze het niet menen.
Na het overleg begint het echte gesprek, op de gang of in de app.
Het team zegt vaak dingen als "wij kunnen dat toch niet" of "dat lukt ons nooit".
Wat het team ermee wint
Geen gedoe in het overleg. Niemand hoeft tegen te spreken, het overleg is sneller klaar. En bij zelfsabotage: het vertrouwde beeld blijft overeind. Een negatief zelfbeeld voelt gek genoeg veilig. Je weet tenminste waar je aan toe bent.
Wat helpt?
Vraag om commitment, niet om akkoord. "Kun je hiermee leven?" is iets anders dan "Ga jij dit doen, en wanneer?" Laat iedereen hardop zeggen wat zijn eerste stap is.
Maak ruimte voor het bezwaar. Vraag vóór het besluit: "Wat zou ervoor kunnen zorgen dat dit straks niet gebeurt?" Dan komt het bezwaar op tafel in plaats van in de zak.
Kijk naar het patroon, niet naar de persoon. Als het steeds gebeurt, bespreek het dan als team: welke overtuiging zit hieronder? Wat zeggen we tegen onszelf? En is dat wat we willen?
Wat wij buiten zien
Aan het eind van een training laten we iedereen vaak een concrete eerste stap opschrijven, en die hardop uitspreken. Bijvoorbeeld bij het touw, een tijdlijn op het gras van "nu al" tot "over een jaar". Op het terugkommoment blijkt dan regelmatig dat een deel van de stappen niet gezet is. Daarom prikken we datum en eigenaar hardop, en koppelen we mensen aan een maatje dat checkt. Een afspraak die je hardop tegen een collega zegt, kom je veel vaker na.
Wat de wetenschap zegt
Zelfsabotage van teams lijkt op wat socioloog Robert Merton in 1948 de selffulfilling prophecy noemde: een verwachting die zichzelf waarmaakt, juist omdat je ernaar gaat handelen. Een team dat gelooft dat het niet kan winnen, gaat zich zo gedragen dat het ook niet wint.
Uit onderzoek naar doelen en afspraken weten we ook dat een publiek uitgesproken, concrete afspraak met een datum veel vaker wordt nagekomen dan een vage intentie.
En de leider?
Als leidinggevende is het verleidelijk om een besluit snel af te tikken. Neem liever vijf minuten extra om te checken of iedereen er echt achter staat. En kijk naar jezelf: kom jij je eigen afspraken na? Dan durf je anderen er ook op aan te spreken.
Probeer dit maandag
Sluit je volgende overleg af met een rondje van één minuut: iedereen zegt hardop wat hij gaat doen en wanneer. Schrijf het op. Begin het overleg erna met dezelfde lijst.
Veelgestelde vragen
Wat is een pocket veto?
Instemmen met een besluit, maar het daarna niet uitvoeren. Je houdt je bezwaar voor je, in je zak.
Waarom komen teams afspraken niet na?
Vaak omdat bezwaren niet op tafel kwamen, omdat er geen duidelijke eigenaar is, of omdat het team niet gelooft dat het verschil maakt.
Hoe zorg je dat afspraken worden nagekomen?
Maak ze concreet met een naam en datum, laat mensen ze hardop uitspreken en kom er de volgende keer op terug.
Verband met Lencioni
Het pocket veto is precies wat Patrick Lencioni een gebrek aan betrokkenheid noemt: iedereen knikt, niemand doet iets. Wie zijn bezwaar niet heeft kunnen uitspreken, staat ook niet echt achter het besluit. Lees meer over gebrek aan betrokkenheid in je team
Volgende patroon
In deel 4 gaat het over vechten of vluchten: hoe teams om lastige onderwerpen heen draaien. Bekijk alle 11 teampatronen
Zo helpen wij jouw team verder
Afspraken maken is makkelijk, ze nakomen is het lastige deel. Bij Out of Office sluiten we elke training af met concrete stappen, eigenaren en een terugkommoment. Zonder poespas, met veel buitenlucht en een gezonde dosis pret.
Herken je dit in je team? Plan een kennismaking, dan kijken we samen wat jullie nodig hebben. Of bekijk ons aanbod voor teamtrainingen, offsites en trajecten.
Bron. Deze blog is gebaseerd op de elf disfunctionele groepsprocessen uit Handboek teamcoaching van Martijn Vroemen (Boom uitgevers). De praktijkvoorbeelden en de koppeling met Lencioni zijn van ons. Wil je de diepte in, lees dan het boek: een aanrader voor iedereen die met teams werkt.